فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
مهر
آبان
آذر
دی
بهمن
اسفند


  • استویا (1) :

Stevia rebaudiana Bertoni ،گیاهی از تیره مرکبان Compositae ، علفی و حساس به سرما ست. گیاه دارای برگهای كوچك است كه به صورت متناوب روی ساقه قرار گرفته اند. بهترین دمای رشد این گیاه 30-15 درجه سانتیگراد است. با کوتاه شدن روز و سرد شدن هوا شرایط گلدهی فراهم می شود. گلها كوچك، سفید و در قسمت میانی بنفش كمرنگ اند كه به صورت خوشه ای روی ساقه ظاهر می شوند. این گیاه خود ناسازگار است و گرده افشانی گلها توسط باد و حشرات انجام می گیرد. گرده گلهای آن می تواند بسیار آلرژی زا باشد. دانه آن یك فندقه كوچك سبك و كركدار است كه توسط باد جا به جا می شود. ازدیاد گیاه در طبیعت عمدتآ از طریق بذر صورت میگیرد.

تحقیقات نشان داده است كه مشكل جوانه زنی بذر استویا به علت پوكی بذر است. اجرای گرده افشانی مصنوعی به عملكرد تولید بذر كمك می كند در صورت در دست داشتن ارقام مرغوب می توان گیاه را به صورت قلمه یا ازدیاد كلونی در شرایط درون شیشه (in vitro ) نمود. استویا یك گیاه روز كوتاه است و معمولأ مانند یك زراعت یكساله به روش نشاكاری كشت می شود.

در کشورهای تولید کننده، معمولاً گیاهان مورد نیاز از بذر تولید می شوند زیرا قیمت نشای استویا زیاد است . با این حال تهیه قلمه ریشه دار به دلیل نیاز به انتخاب بوته های حاوی قند بیشتر رونق دارد. زمان لازم برای تولید نشا از بذر در 8-7 هفته است و کشت گیاهچه ها در شرایط مزرعه در ماه اردیبهشت – خرداد انجام میشود. تولید قند در طول روز باید در تابستان انجام و معمولا برداشت در ماه مهر اجرا می شود. در کشت گلخانه ای می توان دوره رشد را با افزایش طول روز طولانی تر کرد.


  • استویا (2) :

گیاهی دیپلوئید (2n=22) یک جنس از 154 گونه خانواده آستراسه که گونه‌ای نسبتا چند ساله، بوته ای وکوتاه قد از این خانواده می‌باشد.

(Robinson,1930 ;Soejalt et al.,1982) بومی شمال آمریکای جنوبی که به صورت خودرو درعلفزارها و کوه‌هامی‌روید (Katayma et al., 1976) که هم اکنون در کشور‌های پاراگوئه، اروگوئه،آمریکای مرکزی، برزیل، تایلند، چین، ژاپن و اسرائیل به صورت تجاری کشت داده می‌شود.گیاهی است علفی چند ساله دارای برگ متناوب روی ساقه حساس به سرما که از دمای 11 تا 40درجه سانتی‌گراد رشد می‌کند. گیاهی است روز کوتاه که با کوتاه شدن روز و سرد شدن هوا شرایط گلدهی آن فراهم می‌شود. با وجود چند ساله بودن مانند یک زراعت یکساله کشت می‌شود، که ارتفاع آن 60 تا 75 سانتی‌متر و در شرایط مطلوب به یک متر نیز می‌رسد و عمر آن حداکثر5 سال است.زمان گلدهی آن بسته به رقم پس از 54 تا104 روز از تاریخ کشت است بدان معنی که 54 تا104 روز برگ دهی دارد. بذر استویا به دلیل عدم تلقیح درصدپوکی آن زیاد است اما بذر مرغوب استویا جوانه زنی خوبی دارد.

از حدود پنج سال پیش کشت این گیاه در مناطق شمال کشور به طور آزمایشی آغاز شده که با موفقیت همراه بوده است.همچنین در اصفهان به صورت کشت بافت تکثیر شده و وارد صنعت گز سازی شده است. به دلیل شرایط دمایی مورد نیاز گیاه در صورت تامین خاک با ویژگی شوری کم ، مناسب مناطق جنوبی ایران نیز می‌باشد.

گونه فوق به خاطر برگ شیرینش شناخته شده و قرن ها توسط افراد بومی آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است که در سال1887 توسط یک زیست شناس آمریکایی به نام آنتونی برتونی کشف شد و اسم گونه این گیاه از همین الهام گرفته است. اما در سال1921 دو شیمیدان فرانسوی موفق به استخراج شیرین کننده این گیاه به نام استویول گلیکوزید شدند.این گیاه که به خاطر برگ های شیرینش به نام‌های برگ شیرین،برگ قندی، برگ عسلی معروف است.

برگ‌های این گیاه حاوی مقدار زیادی ترکیبات شیرین گلیکوزیدی است که بدون کالری‌اند.

علاوه برآن شامل فلاونوئیدها،استرول‌ها، کلروفیل‌ها،تری‌پنوئیدها، مونو ‌و دی‌ساکاریدها، اسیدهای‌آلی و نمک‌های معدنی نیز هستند.

مصرف این گیاه به صورت برگ تازه، خشک و پودر شده و یا به صورت افشره مایع امکان پذیر است. استویا در طبیعت به صورت خودرو در نواحی نیمه خشک چمنزار تا کوهستان می‌روید. استویا قابلیت تولید بذر را دارد ولی تعداد کمی از بذر‌های آن جوانه می‌زند (عدم تلقیح) پس بنابراین برای تکثیرسریع آن از کشت بافت استفاده می‌شود. دسترسی به استویا از کشوری به کشور دیگر بسیار متفاوت است از این نظرنمی‌توان دامنه تحقیقات درمورد استویا را محدود به یک کشور دانست. در برخی کشور‌ها استویا دهه‌ها و قرن‌های متمادی به عنوان شیرین کننده مورد استفاده قرار گرفته است، به عنوان مثال در ژاپن چندین دهه است که از این گیاه به عنوان شیرین کننده استفاده می‌شود. در برخی کشورها مصرف استویا محدود یا ممنوع است. در برخی دیگر به دلیل نگران هایی در مورد سلامتی واختلاف نظر های موجود در این مورد دسترسی به این گیاه را با محدودیت‌هایی مواجه ساخته است اما گزارشهای آماری حاکی از آن است که به مرور زمان تعداد کشور‌هایی که استویا را به عنوان شیرین کننده پذیرفته‌اند افزایش یافته است.